Düzelecek miyiz? 2024 yılında girişimcilik ekosistemi

"Birkaç ay önce Alman bir VC arkadaşımız geldi, 'Türkiye sanki Almanya'nın 10 yıl önceki hali gibi' dedi. Rakamlara baktık, Almanya'nın 10 yıl önceki rakamlarıyla aynı." upcorn Originals'ın bu belgeseli, 2023'ü ve 2024 beklentilerini bu cümlenin ışığında değerlendiriyor. Yerli yatırımcılar Dilek Dayınlarlı, Koray Bahar, Numan Numan ve Serkan Ünsal'ın yanında Angry Birds'ün kurucusu Peter Vesterbacka ile Markus Räikkönen ve Nooah Riijärvi gibi global isimler de konuşuyor. Değerleme düşüşünden işten çıkarmalara, "az kişi çok iş" döneminden kârlı büyümeye; sorunun kendisi başlıkta: düzelecek miyiz?

2023'te Türkiye

2023, ekosistem için 2022'nin devamı ama daha sert bir yıldı: yatırım hacmi küresel düşüşle birlikte geriledi, büyük turlar seyrekleşti, Şubat depremi ve seçim belirsizliği yılın ilk yarısını dondurdu. Buna karşılık kitle fonlama zirve yaptı ve GSYF'ler turların yaklaşık yarısına katılarak yerli sermayenin ağırlığını artırdı. Serkan Ünsal belgeselde rakamları global tabloyla karşılaştırıyor; Türkiye'nin düşüşü dünyadan bağımsız değil.

Değerlemeler ve yatırım

2021'in değerlemeleri 2023'te gerçekle yüzleşti. Dilek Dayınlarlı ve Numan Numan, aşağı turların (down round) artık utanılacak bir şey olmadığını, sağlıklı bir düzeltme olduğunu anlatıyor. Yatırımcı artık büyüme hikâyesi değil, birim ekonomisi ve nakit akışı istiyor. Koray Bahar'ın vurgusu, girişimcinin bu yeni dile hızla adapte olması gerektiği: "12 ayda 3x büyüme" sunumu yerine "18 ay pistimiz var ve kârlılığa şu ay ulaşıyoruz" sunumu.

Globalden yatırım almak

Belgeselin en değerli tarafı, global yatırımcıların Türkiye'yi nasıl gördüğünü doğrudan onlardan duymak. Peter Vesterbacka'nın Türkiye'ye ilgisi bilinen bir şey; Räikkönen ve Riijärvi ise Kuzey Avrupa fonlarının bakışını anlatıyor: güçlü mühendislik, uygun maliyet, ama makro belirsizlik ve kur riski. Almanya benzetmesi burada anlam kazanıyor — Türkiye'nin rakamları, Almanya'nın 2013–2014'teki ekosistem büyüklüğüne denk; yani önünde bir on yıl var.

İşten çıkarmalar ve "az kişi, çok iş" dönemi

2023'te global teknoloji devlerinin yüz binlerce kişiyi işten çıkarması Türkiye'ye de yansıdı; birçok girişim ekibini küçülttü. Belgesel bunu yalnızca bir maliyet hikâyesi olarak değil, çalışma biçiminin değişimi olarak ele alıyor: yapay zeka araçları ve otomasyonla küçük ekipler eskiden büyük ekiplerin yaptığı işi yapabiliyor. "Az kişi, çok iş" cümlesi, 2024'ün girişim kültürünü özetliyor.

Kârlı büyümek ve yükselen dikeyler

"Ne pahasına olursa olsun büyüme" bitti; yeni ilke kârlı büyüme. Konuklar bunun girişimciye ne anlama geldiğini somutlaştırıyor: daha erken gelir, daha disiplinli pazarlama harcaması, daha az ama daha derin pazar. Yükselen dikeyler tarafında yapay zeka açık ara önde; fintek, oyun ve B2B SaaS Türkiye'nin güçlü kalmaya devam eden alanları. Sağlık teknolojileri ve iklim teknolojileri ise yeni ilgi odakları.

2024'te Türkiye'yi ne bekliyor?

Konukların 2024 tahmini temkinli iyimser: yatırım hacmi hızla toparlanmayacak, ama seçici ve kaliteli turlar artacak; yabancı yatırımcı ilgisi enflasyon programının güven vermesiyle geri dönebilir. Girişimcilere ortak tavsiye, yatırım almayı hedef değil araç olarak görmek ve müşteriden para kazanan bir işi finanse ettirmek. Bu tahminlerin ne kadarının tuttuğunu 2025 Q3 raporunu değerlendirdiğimiz bölümde görebilirsiniz.

Belgeselde kimler var?

• Dilek Dayınlarlı · Koray Bahar · Numan Numan · Serkan Ünsal (startups.watch)
• Peter Vesterbacka · Markus Räikkönen · Nooah Riijärvi

Bölümde neler var?

• 0:00 2023'te Türkiye · 4:54 Değerlemeler ve yatırım · 7:28 Globalden yatırım almak
• 9:16 İşten çıkarmalar · 11:02 Az kişi, çok iş dönemi · 12:47 Kârlı büyümek
• 14:41 Yükselen dikeyler · 17:44 2024'te Türkiye'yi ne bekliyor? · 19:03 Girişimciler ne yapmalı?

Global konukların Türkiye'ye bakışı

Belgeselin yabancı konukları Türkiye'ye dışarıdan bakan ama uzak olmayan isimler. Peter Vesterbacka, Angry Birds'ten sonra girişimcilik eğitimi ve yatırım projeleriyle Türkiye'yi düzenli ziyaret eden bir isim; Türk kurucuların çalışma temposunu ve teknik derinliğini övüyor, ekosistemin eksiğini ise global pazara erken açılmamak olarak görüyor. Kuzey Avrupa'dan gelen bakış, Türkiye'nin fiyat–kalite avantajının yatırımcı için hâlâ çekici olduğunu ama belirsizliğin tur büyüklüklerini baskıladığını söylüyor. Bu iki yorum birlikte, "düzelecek miyiz" sorusunun cevabını ekosistemin değil, makro çerçevenin belirlediğini gösteriyor.

Kimler izlemeli?

Yatırım turuna hazırlanan kurucular, ekosistemin son üç yılını kısa sürede anlamak isteyenler ve Türkiye'yi portföyüne eklemeyi düşünen yatırımcılar. 20 dakikalık belgesel, 2022 belgeseliyle birlikte izlendiğinde iki yılın farkını net gösteriyor.

Belgeselden bir yıl sonra

2024 gerçekten toparlanma yılı olmadı: startups.watch verilerine göre yıl, 2023'ün altında kapandı ve yabancı yatırımcı payı düşük kaldı. Ancak 2025'in ilk yarısında yabancı yatırımcı katılımı %18'e çıkarak 2020'den bu yana en yüksek seviyeye ulaştı ve kadın kurucuların payı %24'e yükseldi — belgeseldeki "seçici ama kaliteli" tahmini bu verilerle örtüşüyor. Kârlı büyüme ilkesi ise geçici bir mod olmaktan çıkıp yatırımcı dilinin kalıcı parçası oldu.

Serinin ilk belgeseli: 2022 yılında Türkiye girişimcilik ekosistemi. Güncel veriler Rapor kategorimizde. Diğer bölümler upcorn originals sayfasında.