Blue Origin, uzay teknolojilerinde yeni bir dönemin kapısını aralayabilecek iddialı bir projeyle gündemde. Jeff Bezos tarafından kurulan şirket, yörüngede çalışacak dev bir veri merkezi ağı kurmak için ABD hükümetine başvuruda bulundu.
Şirketin Federal Communications Commission’a sunduğu belgelerde “Project Sunrise” adı verilen girişim kapsamında 50 binden fazla uydudan oluşan bir ağ planlandığı belirtiliyor. Bu uyduların, Dünya dışında gelişmiş hesaplama işlemleri gerçekleştirerek kara tabanlı veri merkezlerinin yarattığı enerji ve su tüketimini azaltması bekleniyor.
Projenin teknik detayları henüz sınırlı olsa da Blue Origin’in bu sistemde yüksek hızlı veri iletişimi için “TeraWave” adlı ayrı bir uydu takımyıldızını kullanmayı planladığı ifade ediliyor. Bu yapı, uzaydaki veri işleme kapasitesini destekleyecek bir iletişim omurgası görevi görecek.
Uzayda veri işleme fikri, özellikle yapay zekanın hızla yaygınlaştığı bir dönemde dikkat çekiyor. Uzmanlara göre, uzayda güneş enerjisinin çok daha erişilebilir olması, bu tür projeleri oldukça cazip hale getiriyor. Gelecekte yapay zeka işlemlerinin önemli bir kısmının yörüngedeki bu sistemlere taşınabileceği öngörülüyor.
Öte yandan Blue Origin, uydu veri merkezleri kurmak isteyen tek şirket değil. SpaceX de uzayda bir veri merkezi kurmak amacıyla 1 milyon uydu için başvuruda bulunurken Starcloud isimli girişimin de 60 bin uyduluk bir başvurusu bulunuyor. Ayrıca Google’ın da “Project Suncatcher” kod adlı bir proje ile benzer bir konsept geliştirdiği biliniyor.
Uzaya veri merkezi kurmak ise beklendiği kadar kolay bir işlem değil. Uzayda çalışan işlemcilerin soğutulması, uydular arası yüksek hızlı lazer iletişimi ve radyasyon ortamında çip performansı gibi teknik engeller henüz tam anlamıyla çözülmüş durumda değil. Ayrıca bu sistemlerin yörüngeye taşınma maliyeti de kritik bir faktör olmaya devam ediyor.
Bu noktada Starship gibi yeni nesil roketlerin maliyetleri düşürmesi beklenirken Blue Origin’in New Glenn roketi de şirkete önemli bir avantaj sağlayabilir. Tekrar kullanılabilir roketlerin düzenli şekilde çalıştırılması, maliyetleri ciddi ölçüde azaltabilir.
Tüm bunların yanı sıra yörüngedeki yoğunluk ve çevresel etkiler de tartışma konusu. Binlerce yeni uydunun eklenmesi çarpışma risklerini artırırken görev süresi dolan uyduların atmosferde yanması ozon tabakası üzerinde olumsuz etkiler yaratabilir.
Uzmanlar bu tür uzay veri merkezi projelerinin teknik ve ekonomik engeller nedeniyle 2030’lu yıllardan önce hayata geçirilmesinin zor olduğunu belirtiyor.
