Google ve Blue Origin, uzaya veri merkezleri inşa etmek için anlaştı
Google, Project Suncatcher kapsamında yapay zeka veri merkezlerini uzaya taşımak için Blue Origin ile anlaştı. İlk uydu fırlatması 2029'da planlanıyor.
Google, yapay zeka altyapısını uzaya taşıma hedefi doğrultusunda Jeff Bezos'un uzay şirketi Blue Origin ile fırlatma hizmetleri anlaşması imzaladı. Project Suncatcher kapsamında planlanan çalışma, güneş enerjisiyle çalışan uydular üzerinden uzayda birbirine bağlı veri merkezleri oluşturulmasının mümkün olup olmadığını araştıracak.
Google'ın uzun vadeli araştırma girişimi olarak tanımladığı Project Suncatcher, şirketin yapay zeka sistemlerini Dünya yörüngesinde çalıştırma hedefini taşıyor. Proje kapsamında geliştirilecek uyduların her birinin, yaklaşık bir veri merkezi sunucu rafı kapasitesinde donanıma sahip olması planlanıyor.
Uyduların, Blue Origin'in New Glenn roketleriyle güneş eşzamanlı yörüngeye gönderilmesi hedefleniyor. Fırlatılacak araçlarda Google'ın kendi geliştirdiği yapay zeka işlemcileri olan Tensor Processing Unit (TPU) çipleri ve veri merkezi sunucuları bulunacak. İlk fırlatmanın ise 2029'un başlarında gerçekleştirilmesi planlanıyor.
Google, bu girişimi yörüngedeki yoğun güneş enerjisinden yararlanarak yapay zeka altyapısını uzaya taşıma olasılığını inceleyen uzun vadeli ve deneysel bir çalışma olarak değerlendiriyor. Şirketin hedeflerinden biri, Dünya'daki veri merkezlerinin neden olduğu yüksek elektrik tüketimi, arazi ihtiyacı ve soğutma gereksinimi gibi sorunlara alternatif oluşturabilecek bir sistem geliştirmek.
Bununla birlikte, uzayda veri merkezi işletmek henüz kanıtlanmış bir teknoloji değil. Google ekim ayında ilk yapay zeka sunucu uydusunu alçak Dünya yörüngesine göndermişti. Ancak söz konusu uydu yalnızca 15 dakika boyunca çalışabiliyor. Sistemin daha büyük ölçekte kullanılabilmesi için özellikle soğutma teknolojilerinin geliştirilmesi gerekiyor.
Uzay ortamında Dünya'daki geleneksel soğutma yöntemleri kullanılamıyor. Isının borular ve paneller aracılığıyla uzaklaştırılması gerekiyor. Ayrıca uzaydaki radyasyon, bilgisayar sistemlerinde verilerin ikili kod yapısını değiştirebilen hatalara yol açabiliyor. Bu durum, kesintisiz ve güvenilir işlem yapılmasını zorlaştıran önemli risklerden biri olarak öne çıkıyor.
Fırlatma maliyetleri de projenin önündeki engeller arasında bulunuyor. Çok sayıda uydudan oluşan geniş bir ağ kurmak, yüksek finansman ve uzun yıllar sürecek mühendislik çalışmaları gerektiriyor. Carnegie Mellon Üniversitesi'nden bilgisayar ve elektrik mühendisliği profesörü Brandon Lucia da büyük ölçekli bir uzay veri merkezi ağı oluşturmanın ek mühendislik sorunlarını beraberinde getireceğine dikkat çekiyor.
Öte yandan yörüngedeki uydu sayısının artması, uzay çöpleri ve çarpışma riskini de gündeme getiriyor. Bilim dünyasında Kessler Sendromu olarak bilinen senaryoya göre, alçak yörüngedeki cisimlerin yoğunluğu belirli bir seviyeye ulaştığında çarpışmalar zincirleme biçimde yeni enkaz oluşumuna neden olabiliyor.
Google ve Blue Origin'in anlaşması, yapay zeka altyapısının gelecekte uzaya taşınması yönündeki arayışta önemli bir adım olsa da Project Suncatcher'ın uygulanabilirliği, aşılması gereken teknik ve ekonomik engellere bağlı olacak.
Memba Gül Sarıtaş